Docententekort

Nee, ik bedoel niet dat er te weinig docenten op De Onderwijsdagen waren. Die hadden het vast te druk met belangrijker zaken.

Door de vele parallelsessies hebben de bezoekers van De Onderwijsdagen 2014 een heleboel interessante presentaties gemist. Om precies te zijn waren er vier ronden met volgens het programma elk elf parallelsessies. Dat betekent dat de 366 aangemelde deelnemers konden kiezen uit 14.641 verschillende programmacombinaties. De kans dat er überhaupt twee deelnemers hetzelfde programma gevolgd hebben, is dus ongeveer 1 op 40. Daarmee wil ik alleen maar zeggen dat mijn indruk van deze dag volstrekt uniek is en niet representatief voor de ervaring van andere deelnemers. Bovendien kunnen mensen die sommige sessies tegelijk met mij bezochten daar andere punten uit opgepikt hebben dan ik. Na deze relativering geef ik dan voorzichtig mijn persoonlijke indruk van De Onderwijsdag voor PO, VO en MBO op woensdag 12 november 2014.

Het Leren Personaliseren, dat was het thema dat ik van tevoren verwachtte van de conferentie. Diverse titels van presentaties wezen hier ook op. Maar uit de presentaties die ik meemaakte kwam een ander beeld naar voren. Wellicht onbedoeld soms, maar achteraf zie ik de rode draad. Voor mij was het thema van de dag: Het Leren Automatiseren.

Het plenaire gedeelte begon met een duidelijke boodschap van Toine Maas, die alle grote revoluties van de laatste jaren nog eens op een rijtje zette, beginnend bij de val van de Berlijnse Muur. De opkomst van internet bracht ons bedrijven die via het web de wereld veroverden en veranderden, zoals Bol.com en iTunes. “Disintermediation”, daar zou het onderwijs ook mee te maken krijgen. Partijen die leven van de tussenhandel (in kennis) en van gebundelde verkoop (methoden i.p.v. losse hoofdstukken) zullen opnieuw moeten gaan nadenken over hun toegevoegde waarde, vatte Toine samen. Als meest recente revoluties werden Airbnb en Uber genoemd, apps die de overcapaciteit van non-professionele aanbieders van diensten in de deeleconomie helpen benutten. Denk aan: het verhuren van ruimte in leegstaande schoolgebouwen, denk aan: het invliegen van gastdocenten of bijlesbegeleiders. Een teacher-on-demand als alternatief voor je vinger opsteken.

Alfons ten Brummelhuis was expliciet: Sommige dingen kan de computer gewoon beter dan de docent. Het is voldoende vaak gebleken uit onderzoek en de discussie daarover kan gesloten worden. Een verstandige school inventariseert welke curriculumonderdelen door beschikbare educatieve software via web of app kunnen worden afgedekt en schakelt haar kostbare docenten in voor nuttige andere taken: “Wat we overhouden is de essentie van het leraarschap.” Kijk, als filosoof geniet ik nou van zo’n uitspraak. Alfons choqueerde zijn publiek met een plaatje van een onafzienbare zaal vol kinderen in oranje T-shirts achter computers in cubicles. (bron: Jan Joling, met dank!) Niemand wil zo’n “intensieve leerlinghouderij”, stelde hij ons gerust, maar als elke leerling 24/7 anywhere toegang heeft op zijn eigen device, bereiken we op een sociaal aanvaardbare wijze hetzelfde resultaat.

Carla Haelermans, Kristof de Witte en Rob Sudmeijer, van TIER en ThiemeMeulenhoff waren zo mogelijk nog duidelijker. De onderzoekers van TIER hadden de prestaties van circa 9891 leerlingen die het rekenprogramma Got It? gebruikten in kaart gebracht en vergeleken met die van andere leerlingen zonder het programma. Wat bleek: kinderen met programma deden het significant beter dan kinderen zonder programma. Zowel snelle als langzame leerlingen hadden baat bij deze wijze van oefenen in vergelijking met leerlingen die slechts een gewone docent ter beschikking hadden. Om het nog erger te maken: heel beleefd vertelde Rob dat uit de analyse van de data gebleken was dat docenten die wèl het programma ter beschikking hadden slechts heel weinig gebruik maakten van de mogelijkheden om leerlingen die dat nodig hadden via het programma extra instructiefilmpjes aan te bieden. De uitgever realiseerde zich dat het nodig was robuuste programma’s aan te bieden met zo min mogelijk toeters en bellen…

Marijke Kral en Dana Uerz van de HAN mochten reclame maken voor hun eigen Ixperium waar op enthousiasmerende wijze gewerkt wordt aan het stimuleren van docentvaardigheden met ICT. Uit het bovenstaande blijkt wel hoe nodig dat is. Dana liet zien dat 67% van de docenten geen enkel vertrouwen heeft in de eigen competentie om creatieve dingen te doen met de computer, wat een betrouwbare voorspeller is dat zij dat de komende tijd ook niet zullen proberen.

Volgens berekeningen van het Ministerie van OCW zou er binnenkort een docententekort moeten ontstaan. Het wordt al jaren aangekondigd, maar de economische crisis en de bezuinigingen op scholen, die tot klassenvergroting leiden, stellen het tekort telkens weer even uit. Als scholen een steeds groter deel van hun curriculum aan de computer overlaten, hebben we straks nog een docentenoverschot.

Positief was leraar Michiel Lucassen, die in de trendsworkshop van Kennisnet enthousiast vertelde over de Maker Movement, het gebruik van technieken zoals 3D-printen om ontwerpend onderwijs aan te bieden in het beroepsgericht vmbo. Wat we overhouden is de essentie van het leraarschap!

Over Ton van der Valk

Filosoof, onderwijsdeskundige en game designer. Sinds zijn studie Informatica en Filosofie is Ton geïnteresseerd in de verandering van het onderwijs onder invloed van ICT. Duolingo.com heeft zijn opvattingen over het onderwijs voor de 21e eeuw veranderd. Naast het doen van onderzoek voor het voortgezet onderwijs speelt, ontwerpt en verkoopt hij hexagonale connection games.
Dit bericht werd geplaatst in 2014. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s