Toetsen blijkt een specialisme

Tijdens de paneldiscussie van de pre-conferentie Digitaal toetsen van De Onderwijsdagen op maandag 10 november 2014 vatte Frénk van der Linden het onderwerp van de dag mooi samen in de vraag “Toetsen? Waarom doen we het eigenlijk?” Ron Minnée gaf als argument dat diploma’s betrouwbaar moeten zijn voor de arbeidsmarkt. Petra van Lange stelde dat toetsen onverbrekelijk verbonden is aan kwaliteitszorg. Desirée Joosten-ten Brinke benadrukte vooral hoe moeilijk het is om een goede toets te maken. Maar Han van der Maas was het enige panellid dat aangaf dat de noodzaak van toetsen slechts een “reparatie” was. In een ideale wereld zou niet meer getoetst hoeven te worden. “Op den duur zal formatief toetsen summatief toetsen overbodig maken”, voorspelde hij. Als een leerling maar voldoende datasporen achterlaat in zijn leeromgeving, kan de computer daar allerhande grafiekjes maken. Als we een film hebben van onze leerhistorie, dan hebben we geen losse foto meer nodig.

Han van der Maas is een brein achter oefenweb.nl, de producent van Taalzee en Rekentuin en de Statistiekfabriek. In mijn vorige blogbericht noemde ik deze programma’s als voorbeelden van onderwijs waarbij niet de school, niet de leerling en niet de docent, maar vooral De Onderzoeker Centraal staat. Dat is geen normatief oordeel, maar een neutrale waarneming. De onderzoeker verstopt zich achter een scherm om het gedrag van de proefpersonen te observeren. De leerling beweegt zich in zijn digitale leeromgeving en de onderzoeker schrijft daar wetenschappelijke artikelen over. Het lijkt een geslaagd voorbeeld van valorisatie van wetenschap voor het onderwijs.

Het punt wat ik vooral wil maken is dat elk toetsproduct een zelfstandig bedrijfje wordt. Zoals tijdens de paneldiscussie niet alleen door Desirée, maar ook door een spreker uit de zaal bevestigd werd, is goede toetsen maken moeilijk, eigenlijk veel te moeilijk en veel te veel werk voor een individuele docent. De docent die een toetsmatrijs gebruikt bij het opstellen of bij het nakijken van een toets is reeds een gunstige uitzondering. Het komt nog veel te vaak voor:

  • dat docenten binnen een vakgroep hun proefwerken niet delen
  • dat de docenten proberen de vragen geheim te houden voor een volgende keer
  • dat dat niet lukt
  • dat de leerling alleen een cijfer als feedback krijgt
  • dat leerling en docent niks doen met de resultaten van de toets
  • dat de klas gewoon verder gaat met het volgende hoofdstuk
  • dat de school geen beleid heeft om altijd een herkansing aan te bieden
  • dat de docenten geen ervaring hebben met rubrics en peer review

Hiermee heb ik niets nieuws gezegd, deze problemen zijn algemeen bekend. Wat nieuw is, is dat mensen in en buiten het onderwijs dit als misstanden beginnen te benoemen. De verwachtingen en de eisen van de samenleving gaan omhoog. De inspectie of de NVAO gaat strenger controleren. Schoolleiders en opleidingsmanagers worden zenuwachtig. Docenten worden onder druk gezet. Op het moment dat de lat omhoog gaat, wordt duidelijk dat niemand er ooit overheen sprong.

Toetsing is een vak apart. Het is een van de draden in de bundel van kwaliteiten die wij verwachten van de bevoegde docent. Het ontwikkelen van toetsbanken voor een bepaald vak vraagt om langdurige samenwerking tussen ervaren docenten. Dat samenwerkingsverband heeft een businessmodel nodig en wordt vroeg of laat verzelfstandigd, al dan niet in samenwerking met een of meer wetenschappelijk onderzoekers. Of zoals Toetspunt.nl in samenwerking tussen een uitgeverij en een cursusorganisatie die docenten leert om feedback te geven op basis van RTTI-toetsen. Ziehier hoe de ontbundeling van de docent zich in de praktijk voltrekt.

Over Ton van der Valk

Filosoof, onderwijsdeskundige en game designer. Sinds zijn studie Informatica en Filosofie is Ton geïnteresseerd in de verandering van het onderwijs onder invloed van ICT. Duolingo.com heeft zijn opvattingen over het onderwijs voor de 21e eeuw veranderd. Naast het doen van onderzoek voor het voortgezet onderwijs speelt, ontwerpt en verkoopt hij hexagonale connection games.
Dit bericht werd geplaatst in 2014. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s