Heino Logtenberg

Ook na afloop van Dé Onderwijsdagen 2011 publiceren we nog een gastblog van een Edublogger. Vandaag een bijdrage van Heino Logtenberg.

Oh wat was ik graag bij de OWD11 geweest. Helaas, griep hield mij thuis gekluisterd. Op bed tussen genies, gehoest en gekuch door is er in bed toch veel te volgen. Tweets geven aan wat de goegemeenschap belangrijk vindt of waardeert. Nauwelijks of geen negativiteit te bespeuren. Wellicht (ik was er immers niet bij) het succes zelf en daardoor te volle zalen. Dan natuurlijk de Edubloggers met hun live blogberichtgeving en de live opnames (tis of je dur bij bent) en Slidehare.

De powerpoints zijn natuurlijk bedoeld ter ondersteuning, het zou mooi zijn wanneer de presentatoren bij opmerkingen hun verhaal beknopt schreven… Dat alles zo positief in onderwijsland wordt gewaardeerd moet toch leiden tot “Chapeau voor de organisatie!”

Helemaal bij in twee dagen
Ik miste natuurlijk de contacten en uitwisselingen tussendoor met je collega’s en de leveranciers. De positieve drive van de aanwezige 1000 plus collega’s. Het is mijn ervaring dat je dan in twee dagen weer helemaal bij bent, de laatste nieuwtjes en ontwikkelingen hoort en ziet. Nu ja dat laatste moet dan maar op de OWD12.

Tijdperk van dompen
Wat mij verder opvalt is dat het tijdperk van dompen (kantelen) is ingezet. Dat merk je aan alles. Het dompen is al een tijdje terug ingezet. Of dat nu komt door nieuwe mensen op bestaande plekken of door de crisis ik weet het niet. Bestuurders gaan samen op pad en nemen het voortouw. Dat is goed te zien. De synergie tussen de SURF’ers en het onderwijs vordert verder, instellingen gaan steeds meer hand in hand samenwerken en sturen daarmee nog meer de richting waarin de SURF-platforms opereren. Domping a la lettre.

Van ondersteunend naar voorschrijvend
SURF is een samenwerkingsorganisatie opgezet door de universiteiten waar later het HBO bij aansloot. Samen staan we sterk en kunnen we kennis delen. Zoals dat zo vaak gaat ontstaat er dan een bureau die gaandeweg de lead (over)neemt. Net zoiets als wanneer ondersteunende diensten de boventoon voeren in plaats van te ondersteunen worden ze ineens voorschrijvende organen. Volgens het schommelmodel zie je op een gegeven moment de contraslinger in beweging komen. Terug naar de oorsprong.

“Harde” samenwerking in hoger onderwijs
Eindelijk zie ik dat de instellingen het roer weer in handen nemen of andersom het bureau geeft de ruimte om tot daadwerkelijke samenwerking te komen. Raadpleging en onderzoek staan weer hoog in het vaandel. Dat is ook hard nodig met alle nieuwe ontwikkelingen die er weer op stapel staan als cloud, mobility, learning analytics, serieus gaming, kwaliteit van digitaal toetsen in de breedste zin van het woord. Hele mooie voorbeelden zijn de cloud taskforce, de opzet over de platforms heen van de DLWO, SURFacademy en op weg naar een landelijke toetsinfrastructuur. Zou het dan toch nog gaan lukken die echte “harde” samenwerking in het HO. Ik geloof daar zeker in, dompen maar!

Heino Logtenberg
http://onderwijsinnovatie.blogspot.com/

Natuurlijk, ik weet wel dat het bij een conferentie vooral gaat om de workshops, presentaties en de keynotes, maar is de sfeer en aankleding ook niet belangrijk, wellicht zonder dat je je dat bewust bent? Hulde aan alle vriendelijke in het groen geklede gastheren en -vrouwen! En wat te denken van de twee vrolijke dames die al zingend en dansend de massa in goede banen probeerden te leiden? De beursvloer was lekker overzichtelijk zonder nare tussenwandjes zodat je mooi overzicht had over de hele ruimte. Mooi ook het consequent doorgezette kleurgebruik in de displays en zelfs tot en met de lekkere kussens waar je even in kon wegzakken. Natuurlijk, het kost wat en je zou ook daarop (nog) kunnen bezuinigen, maar ik ben ervan overtuigd dat het bijdraagt aan de fijne sfeer die er de afgelopen dagen hing op Dé Onderwijsdagen!

Even de handjes op elkaar voor de muurbloempjes van de Onderwijsdagen. Je zal maar “standhouder” zijn en al die leuke presentaties missen, de keynotes later terug moeten kijken en vastgepind staan aan dat tafeltje. Voor diegenen die niet weten wat ik doe als ik niet zit te bloggen en twitteren, ik ben een “commercieeltje” en weet dus hoe het is.  Zonder betalende standhouders die 2 dagen aanwezig zijn, zijn evenementen lastiger om te organiseren. Het zijn geen gratis hoekjes en de mannen en vrouwen die er staan, werken die twee dagen net zo hard als de workshopvolgende deelnemers.
Hulde dus even op deze manier voor de muurbloempjes van de onderwijsdagen.

Karin Winters
http://www.karinblogt.nl

Karin Winters
http://www.karinblogt.nl

Arjan Olsder studentblogger

Arjan Olsder is PABO-student en blogt voor onderwijsactueel.nl. Hij bezoekt Dé Onderwijsdagen 2011 op woensdag 9 november.

Dat Dé Onderwijsdagen ook het nodige vermaak bieden bewijst de keynote van Hans Aarsman. Zijn keynote is een try-out voor zijn nieuwe theaterprogramma en leert ons op een andere manier te kijken naar fotografie. Na twee de twee interessante sessies in de ochtend een lekkere start van de middag…

Singapore Next: 21st century Skills op de basisschool
De presentatie start met een enthousiaste introductie van Jan Buisink. Jan is projectleider van Singapore next en legt uit hoe interessant het is om vanuit het buitenland naar het Nederlandse schoolsysteem te kijken. Zeker vanuit een land als Singapore waar een zeer rigide schoolsysteem word gehanteerd waarbij klassen met 40 leerlingen geen uitzondering zijn. In Singapore zagen ze al eerder in dat er meer is dan leren rekenen en taal.

Jan benadrukt dat de rol van kinderen in het onderwijs verandert. De basisschool van nu bevat alleen maar kinderen van de eenentwintigste eeuw. Kinderen die je op een  andere manier kan motiveren. Kinderen die je zelf kan laten zoeken naar kennis en resultaten die je niet altijd vooraf moet definiëren. Hij pleit dan ook voor een verandering in het organisatiemodel. Van het Anglosaksische model naar het Rijnlands model. Oké, hier haak ik als student toch even af…

Een leraar moet niet bang zijn om gebaande paden los te laten

Enkele minuten later zitten we weer volop in de digitalisering van het onderwijs. Jan beschrijft hoe digitalisering ons inzicht kan geven in de voortgang die een leerling maakt, en kan helpen bij het aanbieden van instructies en taken op het niveau dat bij de leerling past. Daarnaast moet er ook meer geïnvesteerd worden in het niveau van de leraar en
moet hij niet bang zijn om gebaande paden los te laten en om andere scholen te vinden die ook deze stappen willen zetten om zo steun bij elkaar te vinden. Inspirerende woorden.

Onderwijs dat leerlingen beloont
De laatste echte sessie van vandaag gaat over de Khan Academy. Een prachtig voorbeeld van hoe leerlingen onderwijs op maat kunnen krijgen en hoe ze daarvoor beloond kunnen worden. Khan Academy verandert leren in een spelletje. Zoiets als Squla.nl, maar dan meer voor in de klas zelf.

De leraar die ook weleens een computerspelletje speelt zal zich dan ook meteen thuisvoelen wanneer hij of zij met Khan aan de slag gaat. De leerlingen spelen immers om energiepunten en achievements te behalen. Om dit te behalen moeten ze tien sommen op een bepaald niveau oplossen, achter elkaar. Is er één fout, dan begint de telling opnieuw. Via een knop kunnen kinderen hints vragen en via een link kunnen ze een begeleidende video bekijken.

Khan Academy houdt ook alle prestaties van de leerlingen bij. Als leraar heb je volledig inzicht in hoe goed of slecht leerlingen presteren. Zelfs kinderen die in bepaalde sommen vastlopen worden nauwkeurig in beeld gebracht zodat je deze bijvoorbeeld aan een sterkere leerling kan koppelen. Geniaal.

Één groot nadeel aan Kahn Academy is dat het hele systeem in het Engels is. Toch heeft een pilot bij een groep 7 in Nederland bewezen dat kinderen met behulp van diensten als Google Translate hun weg weten te vinden. Niet vreemd natuurlijk omdat de meeste spellen die ze spelen ook gewoon Engels zijn. Voor iedereen voor wie de Engelse taal toch een struikelblok is, is er ook goed nieuws. Er wordt hard gewerkt aan een Nederlandse vertaling van de Kahn Academy. Deze zal naar verwachting in februari van 2012 opgeleverd worden. Ik ben enthousiast!

Keynote van Russel Prue
De laatste keynote is voor Russel Prue. Een Brit die niet alleen van alles over het onderwijs weet, maar ook enorm veel van gadgets. Een man die duidelijk andere opvattingen heeft over hoe je een digibord in moet zetten en wat je mag verwachten van de telefoontjes en andere gadgets die leerlingen meebrengen. Moeten die telefoons wel uit, of zijn ze een belangrijk onderdeel van het educatieve landschap? Hoewel ik flink heb gelachen, was er
ruim voldoende stof tot nadenken.

Puntje van de ijsberg
Het zit erop. De Onderwijsdagen 2011 zijn afgelopen en hoewel ik er maar één dag van mee heb mogen maken, kan ik oprecht zeggen dat ik  voor mijn gevoel een enorm inzicht heb gekregen voor wat betreft de inzet en vraagstukken rondom ICT in het onderwijs. Tegelijk besef ik me maar al te goed dat ik vandaag slechts het puntje van de ijsberg heb gezien. De sessies die ik heb gezien en de gesprekken die ik vandaag
heb gevoerd hebben mij nieuwe inzichten gegeven. Ik voel me geïnspireerd!

Arjan Olsder
www.onderwijsactueel.nl

Russel Prue ging in op de vraag of we bij ICT krijgen wat we nodig hebben, of wat we verdienen. Hij deed dat onder meer in de vorm van een soort radioshow. Op een humoristische manier. Zijn bronnen vind je via http://andertontiger.com/owd11/. ICT verandert alles, zo illustreerde Prue op een humoristische manier. Zelfs rechters in het Verenigd Koninkrijk gebruiken nu Skype.

De kansen voor jongeren veranderen. In de VS zijn er bijvoorbeeld meer betaalde bloggers dat computerprogrammeurs. Zij verdienen zo’n 75 duizend dollar via advertenties door 100 duizend mensen wekelijks naar een website te laten komen.

Sociale media spelen een belangrijke rol bij communicatie. Zo gebruikt KLM Facebook voor customer service. Jongeren laten hun creatieve talent via YouTube zien. En toch wordt de waarde van deze media vaak onvoldoende erkend door het onderwijs. De vele voorbeelden die liet zien, waren illustratief. De maker van deze video heeft bijvoorbeeld een aanbieding van Disney gekregen.

Zie ook http://andertontiger.com/owd11/.

Wie proberen we te beschermen door sociale media te negeren? Kinderen of onszelf, zo vroeg Prue zich af.

Je moet stoppen met smartphones te verbieden. Het is vechten tegen de bierkaai, en je mist veel kansen. Pas je beleid rond telefoons op school aan. Betrek jongeren daarbij. Telefoons gaan zelfs projectors bevatten, die nieuwe afspraken noodzakelijk maken (extra mogelijkheden voor afleiding ontstaan). Maar bovenal moet je je onderwijs zo interessant maken dat leerlingen niet afgeleid worden. En bijvoorbeeld lessen met mobiele telefoons verzorgen.

Ook verzette hij zich tegen aparte computerlokalen. Je zegt ook niet: je mag pen en papier alleen in deze ruimte gebruiken. Ook gebruikte hij citaten van sir Ken Robinson en Sugata Mitra, die onder meer stelde:

Children will learn to do, what they want to learn to do

Het beleid van de regering Cameron omtrent ICT en onderwijs werkt volgens deze spreker averechts. Zij lijken ICT vooral als negatief en bedreiging te beschouwen.

Daarnaast verzette hij zich tegen smartboards. Gebruik liever touch surfaces. Daarmee kun je veel creatievere en interactieve leeractiviteiten organiseren. Haal dus je smartboard van de muur, zo pleitte Prue.

Gemotiveerde leerlingen presteren beter. Met behulp van ICT gaan ze vaak gemotiveerder aan de slag. Dus….

Een leuk gebracht verhaal, zonder veel nuances. Maar dat mag bij een afsluitende keynote van de m.i. erg geslaagde Onderwijsdagen.

Wilfred Rubens
www.wilfredrubens.com

Echt live bloggen is mij niet gegeven, zeker met een iPad niet, ik begrijp nog altijd niet waarom er geen virtuele pijltjestoetsen op zo’n ding zitten. Maar voor wie het nog lezen wil, mijn verslag met vertraging van een halve dag….Het is prettig luisteren naar Erik Duval, de man is gezegend met een zeldzaam talent, hij is een meesterlijke verhalenverteller.

Ik geef het je te doen, drie kwartier de aandacht vasthouden van een volle zaal over een complex onderwerp als Learning Analytics. Een zaal die trouwens voor hem nauwelijks zichtbaar was, een soort van zwart gat waarbij de enige zaalverlichting werd verzorgd door het publiek zelf- met hier en daar een oplichtende iPad of smartphone. Toch ging het hem goed af, het was inspirerend, prikkelend en boeiend van begin tot eind. Toch zat het meeste venijn in het staartje waarin Duval aangaf dat een student die nu vijf jaar in de schoolbanken zit, evenveel zou leren als ie een wereldreis zou maken en onderweg nog een goed boek zou lezen. Die vijf jaar, maak er liever twee van, maar dan met 100% volledige inzet, weg dus met de vrijblijvendheid.

Kleinere rol voor de overheid
Zo’n verhaal blijft wel even hangen, niet alleen gedurende de koffiepauze, maar ook in de sessie daarna van Ronald van den Hoff over Society 3.0 werd nog vaak aan de woorden van Erik Duval gerefereerd. Als ondernemer (hij is de baas van onder andere Seats2meet) heeft Van den Hoff overigens zelf ook wel de nodige pittige uitspraken in huis. Zo stelt hij dat de overheid een steeds kleinere rol zal krijgen, vertegenwoordiging van het volk is immers nauwelijks meer nodig.

“Maak je stakeholders net zo slim, of liever nog net iets slimmer dan je zelf bent”

Daarbij is de rol van de overheid als verdeler van het geld niet meer nodig als binnenkort ons geld toch op is. En voor iedereen die nu opgeleid wordt voor een baan in marketing, sales en p.r., stop daar maar mee, want over 5 jaar bestaan dit soort banen niet meer. Bij Seats2meet zijn zulke mensen nu al niet meer te vinden, het zijn de ‘bewoners’ van Seats2meet die gezamenlijk maar ongevraagd een veelvoud aan promotie verzorgen, simpelweg door er met hun netwerk over te communiceren. En nog zo een: maak je stakeholders net zo slim, of liever nog net iets slimmer dan je zelf bent. Dergelijke bespiegelingen vanuit het perspectief van een ondernemer is natuurlijk ook ‘food for thought’ voor de onderwijssector. Het boek ‘Society 3.0′ is gratis onder Creative Commons licentie beschikbaar via http://www.society30.com/.

In de sessie daarna van Frank Kresin over Creative Labs werden minder heftige uitspraken gedaan. Wat het bij mij, en ook anderen in de zaal, wel teweeg bracht was het voornemen om binnen de eigen instelling te gaan lobbyen om ook zo’n ruimte te gaan faciliteren.

En dan de afsluitende dag 1 – keynote van volksfilosoof Bas Haring. Het verhaal was zeker wel onderhoudend, maar leek verdacht veel op een lezing voor een bibliotheek-congres van twee jaar geleden. Dat is wel een wat andere setting, maar wellicht vandaar dat Haring aangaf niet blij te zijn met twitterend publiek. Dat slingert alles wat je zegt zomaar de wereld in, zodat je eigenlijk iedere keer iets nieuws moet verzinnen. Inderdaad, vanaf het podium staar je naar een donkere zaal- maar in potentie is de hele wereld je publiek. En dat publiek is kritisch zoals Haring zelf ook aangaf, sommige van zijn studenten komen niet naar college, maar vinden inspiratie in TEDx filmpjes.

Voor mij was dat ook de kern van dag één van Dé Onderwijsdagen 2011: het draait allemaal om inspiratie!

Gerard Bierens
http://www.gerardbierens.nl/

Het groene onderwijs is een aparte loot aan de onderwijsstam. Zij hebben veel opleidingen (van vmbo tot en met universitair), met kleine groepen en vanuit commercieel oogpunt oninteressant voor uitgevers. De Netwerk Open Hogeschool Informatica ontwikkelt onder meer zelfstudiemateriaal voor professionals met minimaal 5 jaar ervaring op MBO+ niveau. Beiden maken gebruik van Wikiwijs om leerarrangementen te maken. Deze twee praktijkvoorbeelden kwamen in deze sessie aan de orde.

Leerarrangementen zelf samenstellen
Harm-Geert Moesker illustreerde dat het groene onderwijs een onderwijssector is waar het heel relevant is om gebruik te maken van leerarrangementen die zelf zijn samengesteld op basis van leermaterialen. Je kunt nagenoeg geen lesmateriaal van uitgevers afnemen. Hij demonstreerde hoe je binnen Wikiwijs leermaterialen kunt vinden. Je kunt bijvoorbeeld binnen verschillende collecties zoeken en bronnen eventueel aan bestaande arrangementen toevoegen. Zij hebben in een eigen leeromgeving leerarrangementen klaar gezet die leerlingen kunnen bestuderen. Bijvoorbeeld een leerarrangement over de bodem van Nederland. Een dergelijk arrangement bestaat dan uit een werkdocument, bronnen, filmmateriaal en opdrachten. De leerarrangementen maak je in Wikiwijs en ontsluit je via je eigen leeromgeving.

Moesker gaf ook aan dat zij bezig zijn met een kwaliteitskeurmerk voor leerarrangementen. Leerlingen kunnen ook leerarrangementen samenstellen, maar dat gebeurt in de praktijk niet.

Wikiwijs voor hoger onderwijs
Robert Schuwer vertelde over de ontwikkelingen van Wikiwijs voor het hoger onderwijs. Daarin kun je straks inloggen met je eigen instellingsaccount, en ook materiaal uit buitenlandse collecties zoeken. Robert vertelde o.a. over harmonisatie van standaarden op het gebied metadatering (geresulteerd in NL LOM). Een vocabulair voor het hoger onderwijs ontbreekt vooralsnog niet, zodat je nog niet kunt aangeven voor welke opleidingen of vakgebieden leermaterialen geschikt zijn.

Wikiwijs voor het hoger onderwijs wil het komend jaar communities in het hoger onderwijs activeren te participeren in Wikiwijs. Verder wil men het gebruik van Wikiwijs in het hoger onderwijs onderzoeken. De Netwerk Open Hogeschool Informatica (een samenwerkingsverband van de Open Universiteit met enkele hogescholen op het gebied van informatica) wil materiaal gezamenlijk ontwikkelen en ‘open’ delen. Zij zijn het eerste initiatief van het hoger onderwijs op het gebied van Wikiwijs. Zij zullen voorlopig echter nog niet arrangeren binnen Wikiwijs.

Wilfred Rubens
www.wilfredrubens.com

In deze sessie ben ik ingegaan op OpenU, een nieuw initiatief van de Open Universiteit waar ik projectleider van ben. Met OpenU wil de Open Universiteit kenniswerkers ondersteunen op een flexibele manier kennis en vaardigheden op academisch niveau te ontwikkelen en up to date te houden. De noodzaak om een levenlang leren te faciliteren en het besef dat de leerbehoeften van kenniswerkers niet uitsluitend bevredigd kunnen worden met cursussen en opleidingen, liggen hier aan ten grondslag.

In deze presentatie ben ik ingegaan op de achtergronden en de inhoud van het project.

Een belangrijk onderdeel van OpenU is het kennisabonnement. Voor een laag bedrag kunt u een carriere lang geupdate worden over de laatste ontwikkelingen in het vakgebied en deze ook daadwerkelijk bestuderen. Om dit te verwezenlijken worden op het gebied van Onderwijs- en Leerwetenschappen momenteel drie diensten via een kennisabonnement aangeboden: online masterclasses, toegang tot digitale zelfstudiematerialen en korting op evenementen die periodiek worden georganiseerd.

Hieronder vind je de slides van deze presentatie. OpenU vind je via www.openu.nl

Sprekers : Karin van Bakel, Karel Roos
Instelling : Haagse Hogeschool, Universiteit Leiden

Karin van Bakel en Karel Roos gingen tijdens deze sessie in op het project Video2Learn, een project van het Emerge consortium.

Er zijn 12 soorten pilots uitgevoerd: weblectures, instructievideo’s, Verrijkte weblectures, film ontwikkelen, studentenopnames.
Tijdens de sessie werden deze pilots toegelicht en werden voorbeelden getoond.

Karel ging in op het screencasting eDing, onderdeel van de 21 eDingen. Hij gaf tijdens de sessie een demonstratie van screencast-o-matic. Dit is een online tool voor het maken van schermfilmpjes.

Conclusie
Het is nog even wachten op de definitieve resultaten van het project. Voor Emerge is het daadwerkelijk uitvoeren van de pilots belangrijk geweest, voor anderen zullen de voorbeelden interessant zijn om wellicht inspiratie op te doen voor eigen activiteiten.

Pierre Gorissen
http://ictoblog.nl/